باغ ارم شیراز

باغ ارم شیراز

شیراز یکی از شهرهای بسیار زیبا، بزرگ، خوش آب و هوا و پر جمعیت ایران است. این شهر به دلیل فراوانی جاذبه های گردشگری همواره مورد توجه گردشگران داخلی و خارجی بوده است. جاذبه های تاریخی، فرهنگی و طبیعی و مکان های دیدنی شهر شیراز به حدی زیاد است که در هر کوچه و خیابان این شهر می توانید اثر یکی از آن ها را بیابید. به همین دلیل است که سالانه گردشگران زیادی این شهر زیبا را به عنوان مقصد گردشگری تور شیراز خود انتخاب می کنند.

همان طور که گفته شد، جاذبه های گردشگری شهر شیراز بسیار زیاد و متنوع است. اما برخی از آن ها شهرت جهانی دارند و نه تنها در ایران که توسط مردم جهان شناخته شده هستند. یکی از این جاذبه ها، باغ ارم شیراز است که نامش در فهرست میراث جهانی یونسکو به ثبت رسیده است.

باغ ارم در شمال غربی شیراز و نزدیکی کوه های باباکوهی واقع شده است. این باغ علاوه بر ارزش تاریخی، از زیبایی های طبیعی بسیاری نیز برخوردار است که قدم زدن در آن را دلپذیر می کند. درخت های سربه فلک کشیده ی سرو و کاج و نخل و عطر بهارنارنج ها و بوته های گل سرخ تنها بخشی از زیبایی های طبیعی این باغ است.

متاسفانه کارشناسان باستان شناسی هنوز اطلاعات تور شیراز تابستان 98 دقیقی از بنیان گذار اولیه ی باغ ارم ندارند اما در نقشه هایی که از گذشته وجود دارد، باغ ارم در دوره های تاریخی سلجوقیان، آل اینجو، آل مظفر و گورکانیان وجود داشته است. همین موضوع نشان دهنده ی قدمت زیاد این باغ است.

امروزه وسعت باغ ارم در حدود 110380 متر مربع است و باغ و عمارت آن در اختیار دانشگاه شیراز است. یکی از ویژگی های باغ ارم شیب زمین آن است که باعث شده در طراحی باغ پله هایی در نظر گرفته شود. عمارت باغ نیز بر روی قسمت بلند باغ واقع شده است. مانند دیگر باغ های ایرانی در روبه روی عمارت اصلی باغ یک حوض بزرگ مستطیلی ساخته شده است که وسعت آن به 335 متر مربع می رسد. درست از روبه روی این حوض جوی های آبی روان است که در خیابان اصلی باغ امتداد دارد و شاخه هایی از آن جدا شده و به قسمت های دیگر باغ می رسد.

عمارت اصلی باغ ارم یکی از زیباترین عمارت های تاریخی شهر شیراز به شمار می رود. این عمارت در سه طبقه ساخته شده است و سقفی شیروانی دارد. گفته می شود که معمار این عمارت زیبا حاجی محمد حسن معمار شیرازی است. در ساخت این عمارت از کاشی های هفت رنگ، نقاشی های زیبا، کاشی کاری و گچ بری های هنرمندانه، پنجره های آهنی، ستون های سنگی و درهای چوبی استفاده است. شاید برای شما جالب باشد که بدانید در میان دیگر باغ های شهر شیراز، بنای نارنجستان قوام شیراز شباهت بسیار زیادی به بنای باغ ارم دارد.

برای خرید بلیط شیراز به سایت آژانس مسافرتی چهارفصل به نشانی chaharfasl . net مراجعه کنید. 

همان طور که گفته شد از بنیان گذار و سازنده ی اصلی باغ ارم و عمارت داخل آن اطلاعاتی در دست نیست. اما چهره ی فعلی این باغ و عمارتش مربوط به دوره ی ناصرالدین شاه قاجار است و تزئینات آن نیز تماما نشان دهنده ی معماری دوره ی قاجار می باشد. در داخل باغ نیز کتیبه هایی وجود دارد که این موضوع را تصدیق می کند. این کتیبه ها معمولا مربوط به دوره ی قاجار و زمان حکمرانی نصیرالملک بر فارس است.

در سال 1390 در داخل عمارت اصلی باغ ارم موزه ای نیز برپا شده است. نام این موزه سنگ و گوهر دریای نور است و در داخل آن انواع سنگ های قیمتی و زینتی نگهداری می شود. گفته می شود که موزه ی سنگ و گوهر دریای نور شامل بیش از 140 سنگ کمیاب است.

تور کیش

تور کیش

تور مشهد

معرفی جاذبه های طبیعی شیراز

معرفی جاذبه های طبیعی شیراز

یکی از شهرهای توریستی و بسیار زیبای ایران، شهر شیراز است که همه ساله پذیرای گردشگران زیادی از سر تا سر جهان است. جاذبه های گردشگری این شهر خوش آب و هوا بسیار متنوع است و دامنه ی گسترده ای از جاذبه های تاریخی، فرهنگی و طبیعی را در برمی گیرد. در این شهر شما می توانید بناهای تاریخی بسیار ارزشمند، بناهای مذهبی، باغ های بزرگ و زیبا، موزه های مهم و بازارهای دیدنی زیادی را مشاهده کنید.

در این مقاله قصد داریم بخش دیگری از جاذبه های گردشگری شیراز قیمت تور شیراز، یعنی جاذبه های طبیعی این شهر را معرفی کنیم. بنابراین اگر شما علاقه دارید که با تور شیراز به این شهر زیبا سفر کنید، در این مقاله با ما باشید تا اطلاعات بیشتری از مکان های دیدنی این شهر و استان فارس کسب کنید.

آبشار مارگون

یکی از زیباترین و مشهورترین جاذبه های طبیعی استان فارس، آبشار مارگون است. این آبشار در شهر سپیدان واقع شده است و در ده کیلومتری مرز استان فارس و استان کهگیلویه و بویر احمد قرار دارد. یکی از ویژگی های مثبت این آبشار این است که در نزدیکی آن امکانات گردشگری خوبی وجود دارد و شما می توانید به راحتی در کنار این آبشار چادر زده و استراحت کنید. زیبایی این آبشار در فصل زمستان و با یخ زدن آب های آن چندین برابر می شود. بنابراین شما می توانید هم در فصول گرم و هم در فصول سرد به این آبشار سفر کرده و از زیبایی های آن لذت ببرید.

تنگ بستانک

از دیگر جاذبه های طبیعی شهر شیراز، تنگ بستانک است که در منطقه ی کامفیروز واقع شده است. تنگ بستانک به علت زیبایی بیش از حدش به بهشت گمشده نیز معروف است. در این منطقه شما می توانید از زیبایی های رودخانه و چشمه ها تور لحظه آخری شیراز و درختان سرسبز در کنار هم لذت ببرید.

دریاچه ی مهارلو

دریاچه ی مهارلو در نزدیکی روستای مهارلو در استان فارس واقع شده است. آب این دریاچه بسیار شور است و تبخیر زیادی نیز در سطح آن انجام می شود، به همین علت است که بخش هایی از آن در واقع لایه ای از نمک است. این دریاچه همچنین زیستگاه فلامینگوها است و به همین دلیل بازدید از آن برای گردشگران بسیار جذاب است.

آبشار فدامی

این آبشار در نزدیکی شهر داراب واقع شده است و در آن چهار نوع آب شور، شیرین، سرد و گرم وجود دارد. به همین دلیل است که این آبشار یکی از شگفت انگیزترین آبشارهای استان فارس محسوب می شود. در این آبشار آب شیرین نرخ تور شیراز در تابستان سرد و در زمستان گرم است و آب شور نیز درست برعکس آب شیرین است.

دریاچه ی پریشان

دریاچه ی پریشان در نزدیکی شهر کازرون در استان فارس واقع شده است. این دریاچه دارای آب شیرین است و وسعت آن به 43000 متر مربع می رسد. در این دریاچه امکانات گردشگری و تفریحی نظیر قایق سواری وجود دارد و همین موضوع باعث جذب گردشگران زیادی به این منطقه شده است.

تنگ براق

یکی دیگر از جاذبه های شگفت انگیز استان فارس تنگ براق است که در یک دره واقع شده است. این دره با چشمه های متعددی که دارد و درختان سر به سبز و انبوهش مکانی بسیار زیبا را پدید آورده است. وجود غارها، آبشارها و دیگر زیبایی های طبیعی این مکان را به یکی از زیباترین مناطق استان فارس تبدیل کرده است.

همان طور که گفته شد شهر شیراز جاذبه های طبیعی بسیار زیبا و بسیار متنوعی دارد که در این مقاله تنها بخش کوچکی از آن معرفی و بررسی شد. علاوه بر این موارد جاذبه های دیگری چون تنگ رغز، چله گاه، دشت ارژن، چشمه گلابی، تنگ تیزآب و چشمه شش پیر نیز در استان فارس و نزدیکی شهر شیراز وجود دارد که شما می توانید با بازدید از آن ها لحظات خوشی را برای خود و خانواده تان رقم بزنید.

تور کیش

تور مشهد

تور مشهد

مرزهای تخت جمشید

مرزهای تخت جمشید

مجموعه مرزهای تخت جمشید از خاور به کوه خاکستری رنگ بی آب و گیاهی نامبردار به کوه رحمت - از شمال و جنوب به کرانه ای بزرگ و زمینی گسترده و هموار که پایان می پذیرد. به دو دماغه از کوه نامبرده و از باختر به جلگه مرودشت.

پچواک سنگ نبشته دیگر بالای دیوار پیش بند جنوبی

منم داریوش، شاه شاهان، شاه بزرگ، شاه کشورهای بسیار، پسر ویشتاسب هخامنشی داریوش شاه گوید: به یاری اهورامزدا، این است کشورهایی که به یاری این الشكر پارسی از آن من هستند، از من بیم دارند، به من باج می دهند رزرو تور شیراز: خوزستان - بابل - ماد . عربستان - آشور - مصر - ارمنستان - کاپادوکیه، سپردا (لیدیه) یونانی های کشورها و یونانی هایی که در دریا هستند و کشورهایی که در خاور هستند و... اگر تو می اندیشی از هیچ دشمنی نترسم، این مردم پارس را نگه دار، اگر مردم پارس نگهداری شوند خوشبختی که گاه هایی دراز تیره و تباه نشود، از اورمزد به آن خانواده شاهی برسد.

پلکان بزرگ

راهی که به بالای تخت جمشید یا شاه نشین (ایوان) راهنمایی می کند، دو پلکانی است که در دو سو روبه روی هم ساخته شده اند. یکی شمالی و دیگری جنوبی. هر یک از پلکانهای مزبور از پایین تا بالای تخت دو بخش می شود، یعنی از بالا رفتن از ۶۲ پله فضای کوچکی دیده می شود که با تخته سنگ های بزرگ و هموار فرش شده و تا این جا بخش نخست شمرده می شود. سپس باید از هر سوی از ۴۸ پله دیگر که آفر تور شیراز به سوی جنوب یا شمال نگرش دارد، بالا رفت تا روی شاه نشین رسید. پس شماره هر پلكان ۱۱۰ و درازای هر یک از آنها 9 / 6 متر و پهنایش ۳۸ سانتی متر و بلندی آن ده سانتی متر است.

در کنار این پلکانها، نرده های سنگی بوده که اکنون چند پاره از شکسته های آنها را آقای دکتر اشمیت، سرپرست گروه علمی دانشگاه خاوری شیکاگو به جای خود گذارده است. اکنون راهی هم برای رفت و آمد ماشین و جانوران بارکش در شمال خاوری درست کرده اند.

پلکان بزرگ نامبرده هم از جمله ساختمان (دیستک هایی است که در آغاز ساختمان تخت جمشید به فرمان داریوش بزرگ ساخته شده است.

در سوی باختر درب شمالی خاوری نامبرده در پسین نقطه خط شمالی شاه نشین تخت، دیستگ هایی چند با دیوارهای خشتی بنا شده بود که گویا دفترخانه روزگار داریوش بزرگ بوده است و اکنون خاک آوار آنها را به شکل تپه دراز می نمایاند. در بخش خاوری این تپه نزدیک درب شمال خاوری، از درون اتاق کوچکی نزدیک به سی هزار خشت نوشته گلی دارای خط ایلامی به دست آمده است. خشت نبشته های نامبرده هنوز به گونه پژوهشی خوانده و پچواک نشده است ولی برابر گفته پروفسور تسفلد این خشت نبشته های گلی درباره اداره های دولتی و دستمزد سازمان های ارتشی و دارایی روزگار هخامنشی قیمت تور شیراز می باشد و گمان می رود که در بردارنده دست آویز (سند تازی) های تاریخی و دولتی نباشند، برای این که این چنین دست آویزها به زبان و خط میخی پارسی نوشته می شده است.

پس از بالا رفتن از همه پلکان، پرورده (یعنی تازی) از ۱۱۰ پله شرح داده شده است، جایی گسترده همانند راست گوشه با پهلوهای شکسته و دارای دیستک هایی بسیار که سنگی هستند دیده می شود. رویه این جای گسترده در پاره ای از جاها بلندتر و در برخی جاها پست تر است. این پستی و بلندی از سازوکار طبیعی دامنه کوه پدید آمده است درازای فضای نامبرده نزدیک به ۴۵۰ متر و پهنایش /۳۰۰ متر است و نخستین ساختمانی که در بالای تخت در جلو پلکان بزرگ دیده می شود، سر درب بزرگ یا ورودی می باشد.

تور کیش

تور کیش

تور مشهد

روشن شدن پایه فرهنگ و هنر ایران با ساختن تخت جمشید

روشن شدن پایه فرهنگ و هنر ایران با ساختن تخت جمشید

در بخش نوزدهم از دشت مرغاب سخنانی کوتاه به میان آمد و اکنون برای روشن شدن سازوکار و پیشینه این دشت و برای آگاهی هر چه بیشتر خواننده و فرزانه، باز هم درباره ارجمندی آن شرحی در زیر آورده می شود.

هنگامی که از شیراز به سوی اصفهان برویم تور شیراز مرداد 98، چون از تنگه پر پیچ و خم و سهمگین سعادت آباد بگذریم، دست چپ جاده شیراز به اصفهان خیابانی است به درازای سه کیلومتر که پس از گذر کردن از رودخانه ای به نام پلوار که به آرامگاه می رسد، آرامگاه که پایتخت کورش بزرگ بنیانگزار بزرگ ترین امپراتوری خاور باستان و فرمانروای همه آسیا می شویم.

این دشت سرسبز که امروز آن را دشت مرغاب و دشت مادر سلیمان می نامند و از رودی به همین نام سیراب می شود در بیست و پنج سده پیش، مرکز با شکوه ترین دربار پادشاهی جهان بوده است که از آن جا دستورها و فرمان های شاهانه به دور و بر دنیای با فرهنگ آن روز و کشورهایی که در سایه این پرچم در پایانه آرامش و خوشی می زیسته اند، می رفته است، ولی امروز مانند سدها نشانه هایی مانند خود که از دگرگونی ها و رویدادهای روزگار برکنار نمانده، ویران و سوای خرابه های چند کوشک از آن همه سرافرازی و شکوه باز نمانده است، ولی همین ویرانی، زیارتگاه دانشمندان و جهانگردان جهان و کعبه ملی ایرانیان تور شیراز شهریور 98 یک نژاد و والاترین نمونه توانایی و هنرمندی و اندیشه بلند سازندگان آن می باشد.

از شهرهای بزرگ باستانی که روزی چشم و چراغ کشورهای جهان بوده اند کم تر نشانه هایی پدیدار است از بابل بیوگان (عروس تازی) آسيا تا آنجایی که تپه خاکی نیز به جای نمانده و برای همیشه ویران و ناپدید شد و با دردسری بسیار و از روی دانستگی می توان دانست که آنجا روزگاری شهرهای بزرگ، شهر خدایان، قرار گاه مردوک خدای بزرگ بابلیها) شهر آسمانی، شهر افسانه ای چندین هزار ساله بوده است.

از هگمتانه قرارگاه فرمانروایی هووخشتر با آن کاخ پر ارج و هفت دیوار رنگین نامورش که لنگره هر دیواری به رنگ زیباتر جلوه گری می نمود و با گروه های هفت گانه گردون همسری می نمود. از سارد قرارگاه پادشاهان توانگر سلسله مر منادا که به نوبه خود یک شهر پر ارج بازرگانی و بانک بزرگ جهان آن روز را برپا می ساخت، هیچ چیز به جای نمانده است، ولی خوشبختانه از این کاخ شهریاران دادگستر پاس با همه بیداد و ستم تور شیراز و بی مهری های روزگار، باز آن اندازه به جای مانده که آن شکوه و هنر گذشته ایران را به ما باز گوید.

در آن روزگاران که کشور شاهنشاهی ایران از هر سو گسترده و بر بسیاری از کشورهای گیتی فرمانروایی داشتند، در همین گوشه کشور و بین همین کوه ها و زیر همین خورشید انجمن رایزنی سران پارس و هخامنشی برای اراده کشور برپا می گردید و کورش بزرگ با بزرگان توده و تیره خود به رایزنی می پرداخت و در همین جا بود که آغاز فروزش مهر درخشان هخامنشی، کورش بزرگ سودای گشودن ماد و سارد و بابل را در سر خود پرورانید و از سران پارس و هخامنشی کمک خواست و سوگند وفاداری بدان یاد کرد و نیز از همین جا بود که کمبوجیه بر آن شد که مصر را بگیرد، از این رو رهسپار دیار باختر گردید.

جهانگردی که از فرسنگها راه به دیدار این پایتخت کشور کهن سال می آید، در این . جلگه خاموش و راز و رمزدار که کوه ها و تپه های چندی آن را در بر گرفته است از شکوه و سادگی آرامگاه همیشگی کورش بزرگ از دیدن ستونهای تنومند بلند و پایه های سنگی و بازمانده کاخ های با خاک یکسان شده در یک خاموشی آمیخته به شگفتی ها و آفرین گویی فرو می رود. رفت و آمدها و کوشش های جنگی، برگزاری آیین ها و روشهای ملی و دینی با شکوه و جلالی که ۲۵۰۰ سال پیش در این ودای خاموش و ترک شده انجام می شده، همه از برابر چشم میگذرند و شخص را در یک اندیشه های دور و درازی، همراه با افسوس و درد و رنج می اندازد، به ویژه اگر تماشا کننده از نژاد پاک ایرانی و خدمت های برجسته و سرشت و سیرت و نیکویی های اخلاقی این دسته از مردم آریا و کوشش هایی که آنان برای نگهداشت و گسترش و درست کردن فرهنگ و هنر بشری نموده اند، آگاهی هایی داشته باشد. هر روز دسته هایی بسیار، مسافر از جاده ای که در سه کیلومتری این نشانه ها قرار گرفته می گذرند و از همان سه کیلومتری بازمانده های بناهای سنگی سپید برای آنها شایان نگرش است، ولی چه بسا که نمی دانند این جا کجاست و در ۲۵ سده پیش چه سازوکار و فرو شکوهی بس پر ارج داشته است.

امروز دیگر از آن همه فر و شکوه و جلال یک درختی کهن نیز بر جای نمانده که هنوز چند درگاه سنگی آن با یک ستون ساده و بلند از سنگ سپید همانند به مرمر زیر ستون هایی از سنگ سپید به جی مانده است.

در سر راه شیراز به اصفهان، روی یک بلندی از زمین، ویرانه ساختمان هایی پدیدار است که گویا ویرانه های شهری می باشد و پهلوی آنها ساختمانی از سنگ تراش دیده می شود که مردم آن جا آن را تخت سلیمان می نامند. گمان می رود این بازمانده بنای سنگی نشانه های ساختمان ارگی بوده باشد. در مشهد مرغاب ساختمان هایی دیگر هم در روزگار هخامنشیان ساخته شده بوده که اکنون نشانه و بازمانده آنها نمودار و آشکار می باشد.

تور کیش

تور مشهد

تور مشهد

بررسی اسناد تاریخی نامگذاری مجموعه پاساگارد

بررسی اسناد تاریخی نامگذاری مجموعه پاساگارد

تور کیش

تور کیش

تور مشهد

معرفی کعبه زرتشت فارس

معرفی کعبه زرتشت فارس

نزدیک به برابر آرامگاه سوم، برجی از سنگ نزدیک به سپید رنگ ساخته شده که آن را امروزه کعبه زرتشت می نامند. برج نامبرده مانند مکعب بنا شده و در دیوار شمالی آن رو به آرامگاه ها، دربی هم دارد که بسیار بلندتر از رویه زمین و در بخش بالای برج است، ساخته شده است، باور دانشمندان باستان شناس درباره این ساختمان، گوناگون است، پاره ای از دانشمندان و کاوشگران در نشانه های باستانی چون پروفسور زاره فرانسوی بر آن است که این ساختمان، آتشکده بوده و پرچم های شاهی هخامنشیان در آنجا نگهداری می شده است، به انگیزه آن که روی سکه هایی که در زمان شاهان دست نشانده قیمت تور شیراز پارس در روزگار پس از هخامنشیان زده شده، شاه در حال پرستش و نیایش در یک سوی این آتشکده ایستاده و در سوی دیگرش پرچم های شاهی به چشم می خورند.

در دیوار خاوری و باختری کعبه زرتشت، در بخش پایین دو سنگ نبشته به خط پهلوی از روزگار پادشاهان ساسانی در سال های ۱۳۱۶ و ۱۳۱۷ خورشیدی به وسیله گروه علمی گسیلی دانشگاه خاوری شیکاگو پیدا شده و جستار آنها نزدیک به شرح و نام پاره ای از بزرگان کشور ساسانی می باشد و نیز در دیوار جنوبی برج نامور به آتشکده، سنگ نبشته ای هم به خط یونانی، کنده شده است که شرح جنگ شاپور یکم ساسانی را با والرین امپراتور روم بیان می کند.

دو آتشکده در سوی باختر نقش رستم در سراشیبی کوه حسین آباد، دو سنگ مکعب گونه یک پارچه بزرگ و کوچک به بلندی نزدیک به ۲ متر و 5/ 2 متر برپاست که از خود کوه تراشیده شده و روش ساخت آنها با هم ناهمگون است. این دو سنگ تور لحظه آخری شیراز آتشکده ای بوده که در روزگار شاهان هخامنشی یا پس از آنها برای نگه داری آتش، ساخته شده است، آتشکده بزرگ تر در جنوب شیب کوه حسین آباد (نقش رستم) و آتشکده کوچک تر در شمال شیب همین کوه، پهلوی یکدیگر قرار دارند.

در ادامه پاسارگاد را بهتر بشناسیم

به گونه ای که بر اربابان دانش و تاریخ دانان پوشیده نیست، اسکندر گجسته مقدونی، پس از سوزانیدن و نابود کردن تخت جمشید و دیگر پایتخت های ایران و مرکزهای بزرگ امپراتوری هخامنشی و چپاول آنها، دست آویزها (سند و مدرک ها) و سالنامه های شاهی، کتاب های علمی و پزشکی و اخترشناسی و فلسفی ایران را به یونان برد، تا هر اندازه از جستارهای علمی و فلسفی و تاریخی آنها مورد سودجویی دانشمندان و تاریخ نگاران یونانی باشد بدان زبان پچواک کنند و سپس اصل آنها را نابود سازند و تا آنجا که فیلسوفان و تاریخ نگاران و اخترشناسان ایرانی را سر به نیست کرد که مبادا، دانش های ایرانی که در سینه آنهاست، دوباره نوشته شود و به صورت کتاب درآید.

حمزه اصفهانی که یکی از تاریخ نگاران و پژوهشگران سده چهارم هجری است. تاریخی بسیار پر ارج درباره ایرانیان، آشوری ها، سریانی ها، عبرانی ها، مصری ها، یونانی ها و تازیان نوشته، در کتاب (كبارالامم) می نویسد: «سپاه اسکندر تاریخها و قانونها را به آب انداختند و هر جا از تاریخ نگاران یا قانون شناسان و آیین دانان ایرانی را می یافتند و هر جا که آنان را پیدا می کردند، بی پروا می کشتند، بدین آهنگ که نسل های جوان نرخ تور شیراز ایرانی از گذشته های پر فرو شکوه خود بی خبر مانده، نسبت به آیین و آداب مدنی خود، نادان و برای پذیرش آیین و رسم یونانی و پذیرفتن ملیت یونان آماده باشند.»

شمار این کوشک های مجموعه پاسارگارد یعنی آن چه تاکنون از زیر خاک در آمده، سه کاخ می باشد که یکی از آنها کاخ ویژه و دیگری کاخ بار کورش را برپا می داشته است. و این نشانه ها از سال ۱۳۲۹ و پس از آن به وسیله بنگاه علمی تخت جمشید به دستور اداره کل باستان شناسی پاک و تا رویه نخستین دیستک، خاک برداری شده است.

این بود فهرست و دورنمایی از بازمانده های یک کاخ بزرگ شاهنشاهی خاور که دگرگونی های روزگار و سازوکاری طبیعی، آن را ویران و سوای بخش هایی کوتاه، بازمانده را با خاک یکسان کرده است. آری، دیروز مورد شگفتی و آفرین گویی بود امروز مایه پندگیری و افسوس!

نوشته و دست آویز درستی درباره سازوکار و انگیزه ساختن پاسارگارد و تخت جمشید یا شهر استخر و دیگر شهرهای تاریخی و کهن سال همانند آنان در دست نیست تا به گونه پژوهشی و بی تردید آشکار گردد که در روزهای آبادانی، چگونه بوده اند و از هر ساختمانی برای چه آهنگی سود جسته می شده است.

تور کیش

تور مشهد

تور مشهد

آثار باستانی تازه پیدا شده در محوطه تاریخی تخت جمشید

آثار باستانی تازه پیدا شده در محوطه تاریخی تخت جمشید

در سال ۱۳۱۴ خورشیدی در جنوب خاوری ایوان تخت جمشید شیراز که در بخش خاوری حرم سرای خشایارشا قرار گرفته است، از سوی آقای دکتر اریک اشمیت نماینده دانشگاه شیکاگو، کاوش و خاک برداری انجام شد و بر اساس  کوشش های آن کاوشگر ارجمند، ساختمان هایی بسیار که کف آنها برابر با کف حرم سرا است با دیوارهای خشتی و پای ستون های سنگی هموار و کنده کاری شده بسیار زیبا و برجسته پیدا شده و به نام ساختمان های گنجینه نام گذاری شده است. از آن جمله حیاطی است که در پیرامون آن تالارهایی بسیار و بزرگ و کوچک و راهروهایی دیده می شود که در همه آنها نشانه هایی رزرو تور شیراز از آتش سوزی های مکرر پدیدار است.

حیاط نو پیدایش

این حیاط در میان ساختمان ها قرار گرفته و مانند چهار گوشه ای است که درازی هر پهلوی آن 75 / 22 متر است. در چهار سوی این حیاط چهار ایوان ساخته شده که هر یک دارای ۴ ستون بوده و پاسنگ های آنها هنوز برجاست. تنه و سر ستون های آنها از چوب بوده که در هنگام آتش سوزی اسکندر گجسته، همگی سوخته است. کف ایوانها از گونه ای شفته برساخته (معمول) دوره و روزگار هخامنشی پوشیده و روی آن را با رنگ سرخ طبیعی اندود کرده اند.

در دو ایوان خاوری و جنوب حياط مزبور و انجمن کنده کاری برجسته با شکوهی به درازای 29 / 6 متر و بلندی 7 / 2 متر، به دیوارهای جنوبی و خاوری ایوانها چسبانیده شده است. در هر یک از کنده کاری ها، در میان، داریوش بزرگ هخامنشی روی تخت گوهر نشان نشسته آفر تور شیراز، عصای بلند شاهانه در دست راست و دسته گل مانندی که در روزگار هخامنشیان برساخته بوده در دست چپ دارد.

در پشت سر داریوش، پسرش خشایارشا که جانشين داریوش بود. پشت تخت شاهانه ایستاده، با دست راست پادشاه را نشان می دهد. در پشت خشایارشا دو تن از بزرگان کشور هخامنشی ایستاده اند، نخستین مرد، سرپرست کیش و آیین آن روزگار و دومی جنگ ابزاردار شخص پادشاه می باشد، همان سو در پایان انجمن سنگ تراشی شده نیز، دو تن از افسران یا نگهبانان پارسی با ابزار جنگی در آنجا هستند برای خرید بلیط شیراز به سایت آژانس مسافرتی چهارفصل به نشانی chaharfasl . net مراجعه کنید. . در جلو تخت داریوش دو دانه عودسوز پایه دار بلند که درب آنها به وسیله زنجیری نازک به عودسوز پیوست می باشد، با پایانه زیبایی کنده کاری شده است.

پس از آن یک تن از بزرگان کشور که تن پوش مادی در بر دارد و گویا سپه سالاریا گنجینه دار بزرگ می باشد به پیشگاه داریوش بزرگ باز یافته و با فروتنی سرگرم دادن گزارش می باشد. در پایان این سری نگاره ها، باز دو تن از گارد ویژه با تن پوش پارسی و ساز و برگ ایستاده اند.

اسلحه دار باشی شاه که سومین نگاره پشت سر داریوش است خنجری به کمر دارد که با زیبایی درست کنده کاری شده و روی آویزه آن آراسته به چند گل قشنگ است و دسته آن دارای یک رشته نگاره های لوزی می باشد، نیام (غلاف تازی) خنجر در بالا، دو جانور بالدار که پشت به پشت داده و تنه آنها به شیر و پاهایشان به پنجه شاهین همانندی دارد، آراسته شده است. این دو جانور یک دست خود را روی گلی گذاشته و دست دیگرشان را بلند نموده و سر خود را به سوی یکدیگر برگردانیده اند. در میان نیام خنجر نامبرده، آراستگی هایی بسیار زیبایی به گونه، ۹ بز کوهی که هر کدام با دو دست به پشت دیگری پشت داده، به چشم می خورند و در پایین نیام خنجر نیز یک شیر و سه بز کوهی کنده کاری شده است. از زیبایی نگاره های قشنگ روی نیام خنجر و بخش های دیگر کنده کاری نامبرده بالا می توان بهترها و شاهکارهای هنری روزگارهخامنشیان به ویژه داریوش بزرگ پی برد.

یکی از کنده کاری های نگاره دار نامبرده که راست تر و درست تر است برای نشان دادن شاهکارهای هنری و نشان های پر شکوه و با فر دوران هخامنشیان، به موزه ایران باستان در تهران برده شده و در تالار بزرگ نمایش در اشکوبه یک به دیوار شمالی نزدیک به دیوار خاوری تالار چسبانیده شده است و لنگه دیگرش که نزدیک به همانند آن است، در تخت جمشید در جای خود جا گذاشته شده است. پس از برداشتن بخشی از خاک های زیادی حیاط نو پیدایش، هفت دانه پلمه سنگی بزرگ که در روزگار خشایارشا آماده شده، پیدا شده است. دو تای از آنها دارای سنگ نبشته بابلی و پنج تا خط میخی پارسی است. جستار سه پلمه از خط پارسی مانند جستار پلمه ای است که از حرمسرای خشایارشا پیدا شده و پچواک آن در بالا در جای خود نوشته شده. سنگ نبشته دو پلمه دیگر از خط پارسی که به یک جستار و چنین است. این پلمه ها نمونه ای است از نوشته هایی که در روزگار خشایارشا در گوشه کاخها زیر دیوار می گذاشته اند.

تور کیش

تور کیش

تور مشهد

آشنایی با آرامگاه های مجموعه تخت جمشید

آشنایی با آرامگاه های مجموعه تخت جمشید

در بخش های بالای کوهی که مجموعه تخت جمشید در دامنه آن واقع شده است، گورهایی برای پادشاهان گذشته هخامنشی، در خود کوه ساخته شده است که نام بردار به دخمه می باشند، یکی از این دخمه ها در شمال و دیگری در جنوب کوه و یکی هم در جنوب تخت، در پیش آمدگی همان کوه است که نیمه کاره مانده است. در ادامه با آژانس مسافرتی چهارفصل همراه باشید تا در مورد آرامگاه های درون مجموعه تخت جمشید شهر زیبای شیراز بیشتر بدانیم.

جهت رزرو تور شیراز به سایت رویای جهانگردی چهارفصل به آدرس chaharfasl . net مراجعه نمایید. 

نمای گورها از دو بخش روی یکدیگر درست شده و سنگ تراشی روی آنها مانند کنده کاری های یک کوشک هخامنشی می باشد. بخش پایین نما، نگاره ایرانی را می نمایاند که آسمانه آن روی چهار ستون قرار گرفته و دربی در میان ستون ها نمایان است و سنگ دور آن درب که به جای چهار چوب است، دارای نگاره گونه ای گل یاس، همانند به گل های درب پرستش گاه نامبردار به (ارخت ئو = اړخ تئی بون) آتن می باشد و روی بالای تور شیراز ستونها یک ردیف شیر، کنده کاری شده است. بالای آسمانه ایوان، تختی به چشم می خورد که ۲۸ تن از نمایندگان توده ها و تیره های پیرو شاهنشاهی هخامنشی، در دو ردیف افقی، آن را روی دو دست نگاه داشته اند.

روی تخت نامبرده، تخت سه پله ای و یک آتش دان پدیدار است و شاه روی سریر ایستاده و کمانی به دست چپ گرفته و دست راست خود را به سوی آتشدان دراز کرده و سرگرم نیایش است. در بالای آتش دان، گروه ماه و جلو شاه در بخش بالا، فروهر که نشان اهورامزدا است، در حال پرواز نمایان است.

در درون آرامگاه ها به ناهمگونی اتاق یا دالانی است که از خود کوه کنده شده، در یکی از آنها تنها یک پستو و در دیگری چند پستوی تودار دارد و گورها را در درون پستوها، روی سنگ سکو مانندی کنده اند.

آرامگاه شمال خاوری

گور شمال خاوری مجموعه تخت جمشید تور شیراز تابستان 98، تنها دارای یک اتاق نا آراسته و یک پستوی بزرگ است که در آن دو گور ساخته اند و این دو گور از آن اردشیر دوم هخامنشی می باشد.

آرامگاه جنوب خاوری

این آرامگاه از بناهای روزگار اردشیر سوم و آرامگاه خود او می باشد، برای آن که کشور مصر که در جستار سنگ نبشته زیر، بالای سر شخص مصری نام برده است در پادشاهی اردشیر دوم جزو کشورهای باج گذار ایران نبوده، بلکه در زمان اردشیر سوم در سال ۳۴۴ پیش از میلاد، دوباره جزو کشور ایران پرورده (یعنی) باج گزار آن گردیده، این آرامگاه، دالانی یا اتاقی دارد با سه پستوی تودار که در هر کدام دو گور کنده شده است.

آرامگاه (دخمه) جنوبی

آرامگاه سومی که در جنوب تخت جمشید در دماغه کوه قرار گرفته، نیمه کاره مانده و تنها بخش بالای آن که شاه در برابر آتش دان به نماز و نیایش سرگرم است، ساخته و کنده کاری شده است. به درستی این آرامگاه (دخمه) برای داریوش سوم، پسین پادشاه هخامنشی که پیش از پایان یافتن آن از اسکندر شکست خورده و درگذشته است.

نمایندگان توده های باجگزار

از سه آرامگاه نام برده شده، تنها دخمه جنوب خاوری دارای سنگ نبشته ای است به سه زبان که در دو ردیف بالای سر ۲۸ تن نگه دارندگان تخت و دو تنی که در دو سوی تخت ایستاده اند، از چپ به راست کنده شده تور شیراز تیر 98 به قرار زیر است:

در ردیف بالا به این پارسی است - این مادی است . این خوزستانی است . این پارتی است . این هراتی است . این باختری است . این سغدی است . این خوارزمی است - این زرنگی (سیستانی) است . این رخجی است . این ث گوشی است . این گنداری است ۔ این هندی است . این سکایی هوم ورکاست.

بالای سر ردیف پایین، این سکایی تیز خود است . این بابلی است . این آشوری است . این عرب است . این مصری است - این ارمنی است - این کاپادوکی است . این سیردی (لیدی) است - این یونانی است . این سکایی آن سوی دریاست - این مقدونی است - این یونانی سپردار است . این پوتی است . این حبشه ای است.

بالای سر، نفر پهلوی چپ تخت، این مچیایی است. بالای سر نگاره پهلوی تخت، این گرکی است.

باید دانست که این مردمان، نمایندگان توده ها و تیره های کشورهایی هستند که در روزگار اردشیر سوم، پیرو و باجگزار ایران زندگی می کردند.

آرامگاه های سوم و چهارم

این آرامگاه ها که در مجموعه تخت جمشید قرار دارند، ساختمان های آنها همانند دخمه های دیگر است و ا آن اردشیر یکم و داریوش دوم می باشد. پس از این رو و بنا به باور شماری از تاریخ نگاران پیشین و کنونی، چهار تن از پادشاهان نخست دودمان هخامنشی از خاندان ویشتاسب، در نقش رستم و اردشیر دوم و سوم در آرامگاه های تخت جمشید به خاک سپرده شده بوده اند.

دیستک (ساختمان) آرامگاه ها

چنان که گفته شد چهار آرامگاه در نقش رستم ساخته شده است، در پیدا، این گورها (دخمه ها) به سه بخش افقی روی یکدیگر بخش می شود و همگی به یک گونه و همانند صلیب یونانی می باشد و بلندی هر کدام 5 / 24 متر است.

بخش نخست آرامگاه ها که نزدیک به زمین قرار گرفته، هموار و تهی از هر گونه سنگ تراشی است و راست گوشه مانند است. بخش دوم آن به گونه ایوانی است که دارای چهار ستون است و سر ستون های آن ها همانند سر گاو است که به دیوار چسبیده اند. دربی هم که گیلویی مصری دارد. در میان ایران دیده می شود که از آن ها به درون آرامگاه ها و گورها وارد می شوند.

در بخش سوم که بخشی بالاتر از دیگر آرامگاه هاست، مانند کنده کاری های بخش دوم آرامگاه های تخت جمشید، شاه بر روی تختی که سه پله دارد و بر روی تختی دیگر قرار گرفته به گونه نماز و نیایش ایستاده و به کمانی که در دست چپ دارد تکیه داده است و دست راست را به سوی آتش دان که در جلو است دراز نموده و در بالا گرده خورشیدی و فروهر که در حال پرواز است، دیده می شوند. تخت مزبور را ۲۸ تن از نمایندگان کشورهای پیرو ایران در دو ردیف نگه داشته اند.

تور کیش

تور کیش

تور مشهد

معرفی نقش رستم فارس

نقش رستم جایی است که در آن چهار آرامگاه برای چهار تن از نخستین شاهان سلسله هخامنشی از دودمان گشتاسپ (ویشتاسب) در دامنه کوهی که اکنون نامبردار به کوه حاجی آباد می باشد، کنده شده است.در ادامه با آژانس مسافرتی چهارفصل همراه باشید تا در مورد نقش رستم شیراز بیشتر بدانیم.

کوه حاجی آباد که نقش رستم در آن است در ۵ کیلومتری شمال تخت جمشید، آن سوی رود پلوار قرار گرفته است. نام این کوه به انگیزه بودن آرامگاه های شاهان هخامنشی در آن، پیش از آن کوه و تپه شاهی بوده و اکنون به انگیزه دهکده ای که در نزدیکی تور شیراز آن است و نامش حاجی آباد می باشد، این کوه نامبردار به کوه حاجی آباد شده است.

انگیزه نامگذاری

انگیزه نامگذاری نقش رستم این است که چون نگاره هایی هم از شاهان ساسانی با تن بسیار بزرگ در پایین آرامگاه ها کنده کاری شده و مردم و اهالی، آنها را به انگیزه درشتی اندام، چهره رستم پهلوان شناخته شده دانسته اند، از این رو جای مزبور را نقش رستم گفته اند.

آرامگاه داریوش

آرامگاه دومی از سوی دست راست که نگاره آن در شماره ۵۷ نشان داده شده، بزرگ تر از آرامگاه های دیگر است. در این آرامگاه در بخش بالا، پشت سر شاه، سنگ نبشته ای به سه زبان پارسی باستانی، ایلامی و بابلی که داریوش رزرو تور شیراز بزرگ پسر ویشتاسب آن را نویسانده است. پس برابر نوشته این سنگ نبشته که پچواک آن در زیر خواهد آمد، روشن و آشکار شده که این آرامگاه از آن داریوش است، درون آرامگاه دخمه ای است دهلیز مانند که هیچ نگاره و کنده کاری ندارد و ۹ گور در خود سنگ کنده اند.

پچواک سنگ نبشته چنین است:

خدای بزرگی است اهورامزدا، که این زمین را آفریده که آن آسمان را آفریده، که مردم را آفریده، که خوشی را برای مردم آفریده، که داریوش را شاه کرده، یگانه شاهی را از بسیاری، یگان فرمانداری را از بسیاری.

منم داریوش، شاه بزرگ، شاه شاهان، شاه کشورهایی که بسیاری از نژادها و توده ها در آن ها نشیمن دارند، شاه این زمین پهناور تا آن دورها پسر ویشتاسب هخامنشی، پارسی پسر پارسی، آریایی از نژاد آریایی. داریوش شاه بزرگ گوید:

«این است به خواست اهورامزدا، کشورهایی که افزون از پارس، گرفته و بر آنها فرمانروایی دارم، به من خراگ می دهند، آن چه از سوی من به آنها گفته می شود، فرمان می برند، روش و آیین من در آنجاها روا و نگه داشته شده است: ماد - خوزستان - خراسان و گرگان - هرات - باختر - بلخ - سغد - خوارزم - سیستان - رج - ت گوش (ساتاگید) - هند - سکاهوم ورکا - سکای تیز خودان - بابل - آشور - عربستان - مصر - ارمنستان - کاپادوکیه - لیدیه - یونانی های آسیای کوچک - سکاهای آن سوی دریا ۔ مقدونیه - یونانی های سپردار (تراکیه) - پوتی یا حبشه - مچیا - کرکا»

داریوش شاه گوید: «اهورامزدا هنگامی که دید این سرزمین در هم گشته، آن را به من سپرد، مرا شاه کرد، من شاهم به خواست اهورامزدا، من آن را آراسته کردم، هر چه به آنها فرمودم روان شد، چنان که اراده من بود. اگر تو اندیشه کنی چند جو آفر تور شیراز (چه گوناگون شکل) بود، آن کشورهایی که داریوش شاه اداره می کرد، این پیکرها را بنگر، آنها تخت مرا می برند، از این راه، تو می توانی آنها را بشناسی، آن گاه خواهی دانست که نیزه های پارسیان دور رفته، آن گاه خواهی دانست که پارسیان دور از پارس جنگیده اند.»

داریوش شاه گوید: «این است آن چه من کرده ام، همه را به یاری و خواست اهورامزدا کرده ام، اهورامزدا به من یاری کرد تا کار را به انجام برسانم. اهورا مزدا مرا از هر بدی. نگه دارد، هم چنین خانواده من و این کشورها را. این را من از اهورامزدا درخواست می کنم این درخواست مرا اهورامزدا بپذیرد» ای بشر، آن چه اهورامزدا فرموده به تو میگویم، راه راست مگذار، بدمیندیش، گناه مکن، یا ای بشر، فرمان اهورامزدا را گردن بنه، راه راست را مگذار، ستم کار مباش.»

گئوبرو و پاتی شوواریش، نیزه دار، داریوش شاه - آسپنا تیرانداز و کماندار داریوش. این مچیایی هستند.

آرامگاه (دخمه) خاوری

از چهار دخمه ای که در نقش رستم هست، یکی دخمه دست راست یا آرامگاه خاوری است که جبهه آن به سوی باختر نگرش دارد. این آرامگاه سنگ نبشته ای ندارد، ولی چنان که گفته اند، آرامگاه خشایارشا پسر داریوش یکم می باشد.

تور کیش

تور کیش

تور مشهد

معرفی مجموعه پاسارگاد

معرفی مجموعه پاسارگاد

پاسارگاد یا پارسه گدر، درست آن در روزگاران دیرین (پارسه کد) یعنی روستای پارسه بوده که در روزگار هخامنشیان مرغاب خوانده می شده و چون آرامگاه کورش در آن جا ساخته شد آن جا را گورگاه (آرامگاه) مرغاب خواندند و یک معنی آرامگاه در زبان عربی (مشهد) می باشد، پس از اسلام نام آنجا مشهد مرغاب نامیده شد. و با گذشت زمان، یونانی ها آن جا را پاسارگاد خواندند. نشانه هایی بسیار از روزگار هخامنشی در آن جا به چشم می خورد.

پاسارگاد در هنگام فرمانروایی کورش بزرگ، تور شیراز تیر 98 پایتخت پارس و ایران بود و در ۶۰ کیلومتری شمال خاوری تخت جمشید در کنار باختری جاده شوسه به جدایی چهار کیلومتر قرار گرفته و پایه شهر شدن آن در مرز سال ۵۴۰ پیش از میلاد به فرمان کورش بزرگ ریخته شد و در هنگام پادشاهی کورش شهری بزرگ گردید و ساختمان هایی با شکوه در آن جا بنا نهاده شد. اکنون نیز نشانه هایی از ساختمان های آن پابرجا و پدیدار است مانند آرامگاه کورش که مردمان آن جا به انگیزه همانندی که به گور زنان دارد، آن را گور مادر سلیمان گویند و دیگر نشانه های کاخ ها و سنگ تراشی های برجسته آدم بال دار و جز آن هاست.

آرامگاه کوروش بزرگ

آرامگاه کوروش، اتاقی است چهار گوشه که از سنگ مرمر سپید مانند. در بالای یک پایه شش اشکوبه ای از همان سنگ ساخته شده است و هر اشکوبه بالایی آن از اشکوبه زیرین کوچک تر و به همین انگیزه دورادور آن، پله هایی ساخته شده است.

بلندی همه این ساختمان از بام اتاق تا رویه زمین نزدیک به ۱۱ متر است، اتاق نامبرده درب کوچک و باریکی داشته که در آن اتاق، پیکر بسان مالیده کورش را در تابوتی از طلا با چیزهای گرانبهایی دیگر، مانند میز و جام های زرین و تن پوش های بهادار آرایش یافته با سنگ های گرانبها، گذاشته بودند. از نشانه هایی که در پیرامون آرامگاه کورش به چشم می خورد، چنین دانسته می شود که ساختمان مزبور در باغی باصفا و پر چمن که تور شیراز مرداد 98 دیوارهایی بلند و جویبارهایی دل انگیز بسیار داشته، قرار گرفته بوده.

بنا به نوشته آرین و دیگر تاریخ نگاران یونانی، اسکندر مقدونی پس از آن که به پاسارگاد وارد شد به آرامگاه کورش رفته دید سنگ نبشته ای به خط پارسی بدین شرح در آن نوشته اند: «ای مرد نابود شدنی، من کورش پسر کمبوجیه هستم، من دولت شاهنشاهی پارس را درست کرده و فرمانروای سراسر آسیا بودم. به این آرامگاه رشک مبر». پس اسکندر به درون آرامگاه رفته و از دیدن چیزهای گرانبهای نامبرده در بالا بی اندازه در شگفت شد. پس از رفتن اسکندر از پاسارگاد، در آن جا شورشی روی داده و بیشتر چیزهای درون آرامگاه را دزدیدند. اسکندر پس از بازگشت از هند و باختر به آریستوبول که از نزدیکانش بود، فرمان داد به درون آرامگاه کورش رفته بازمانده چیزهای آن را گرد آوری نموده به جای خود بگذارد. سپس درب آن را گرفته و مهر اسکندر را بر روی آن بزند تا کسی نتواند به درون آن وارد تور شیراز شهریور 98 شود.

تخت طاوس

نزدیک آرامگاه کورش در شهر شیراز، دو سنگ یک پارچه به مانند مکعب پدیدار است که در نزد مردم آنجا به نام تخت طاوس نامبردار شده و آن ها را آتشگاه هم می گفته اند. درون این سنگ ها تهی و مانند آتشکده می باشد. باید دانست که گمان مردم آن جا در این باره بی انگیزه نبوده، برای آن که نشانه های آتشکده در آنها دیده می شود. بلندی سنگ بزرگ تر ۲ / ۲۵ متر و درازی یکی از پهلوها قاعده اش 12/2 متر می باشد. این سنگ در سوی جلو، پلکانی هم دارد.

پرستشگاه

در نزدیکی آرامگاه کورش، نشانه ساختمان معبد مانندی به چشم می خورد و از آن یک پایه درگاه به جای خود بازمانده است. روی این پایه (جرز) چهره آدم بالداری، مانند چهره های آشوری به گونه ای برجسته سنگ تراشی شده است. بازوی راست این نگاره خم گشته و به بلندی شانه اش به پیش دراز است و تاجی بر سر دارد همانند تاج مصری. تن پوش ایلامی و موی پارسی دارد.

در ۸۰۰ متری آرامگاه کورش در شمال باختری آن، نشانه کاخی از سنگ سپید و خاکستری دیده می شود که از بناهای خود این پادشاه بزرگ بوده و گمان می رود به یادگار گشودن کشور ماد ساخته شده باشد. از نشانه های این کاخ می توان این را در نظر گرفت که بنای آن در روزگار پیشین دارای ایرانی با چهار ستون بوده که دو اتاق هم در دو سویش داشته است.

در همین جا، تالار بزرگی دیگری به درازای 5/ 44 متر و پهنای 5/ 34 متر ساخته بوده اند که دو ردیف ستون داشته است. از این بنا یک ستون و سه پایه، برجای مانده است و روی یکی از سه جرز، سنگ نبشته ای به نوشته خط میخی و ایلامی و آشوری مانند سنگ نبشته های تالارهای دیگر نوشته شده است.

تور کیش

تور مشهد

تور مشهد